Hoe Syntraal en Duurzaamheidskaart omgevingswarmte inzichtelijk maken

Gemeenten die duurzame warmtebronnen verkennen, moeten verschillende vragen met elkaar verbinden. Waar bevindt zich een mogelijke bron? Welke gebouwen hebben warmte nodig? En welke gebieden verdienen nader onderzoek?

Duurzaamheidskaart werkt hiervoor samen met specialistische datapartners. Hun informatie wordt gecombineerd met openbare bronnen, waaronder PDOK en de Klimaateffectatlas.

Binnen het thema Omgevingswarmte levert Syntraal kennis en ruimtelijke analyses over onder meer aquathermie en riothermie. De samenwerking verbindt deze expertise met een interactieve kaartomgeving. Simon Bos, in het oorspronkelijke interview Consultant Energietransitie & Aquathermie bij Syntraal, vertelt over de aanpak.

Geef mogelijke warmtebronnen een plek in uw afweging

Omgevingswarmte omvat onder meer warmte uit oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater. Riothermie richt zich specifiek op warmte uit het riool. Om deze bronnen te verkennen, is inzicht nodig in zowel het potentiële aanbod als de warmtevraag in de omgeving.

Simon beschrijft hoe de bekendheid met deze mogelijkheden verschilt tussen opdrachtgevers:

“Gelukkig zien we bij Syntraal dat omgevingswarmte in Nederland steeds meer bekendheid krijgt,” vertelt Simon. “Sommige van onze opdrachtgevers, zoals gemeenten en waterschappen, hebben de potentie al ontdekt en zijn zelfs al bezig met concrete projecten. Maar andere gemeenten zijn zich nog niet volledig bewust van de mogelijkheden. Met onze omgevingswarmtekaarten brengen we daar verandering in.”

Syntraal brengt vraag en aanbod geografisch samen met behulp van GIS-rekenmodellen. Simon licht de opgebouwde ervaring toe:

“Bij Syntraal maken we al jarenlang gedetailleerde kaarten voor onze opdrachtgevers, waarin de warmtevraag van gebouwen en het potentiële aanbod van oppervlaktewater en afvalwater in de omgeving nauwkeurig wordt weergegeven. Door de ontwikkeling van diverse GIS-rekenmodellen kunnen we deze informatie snel en accuraat per gebied in kaart brengen. We hebben dus absoluut de nodige ervaring op dit gebied opgebouwd.”

Deze informatie biedt een vertrekpunt voor gebiedsselectie. Een mogelijke bron op de kaart betekent nog niet dat een project technisch en financieel haalbaar is. Daarvoor blijven locatiegericht onderzoek en beoordeling van de uitgangspunten nodig.

Foto: Simon Bos, Syntraal

Maak specialistische kennis toegankelijk voor uw projectteam

De samenwerking met Duurzaamheidskaart geeft de analyses een interactieve vorm. Gebruikers kunnen informatie vanuit een gebied of locatie raadplegen en de resultaten bespreken met collega’s en betrokken partijen.

Simon legt uit waarom Syntraal voor deze vorm van ontsluiting koos:

“Wat deze samenwerking zo fantastisch maakt, is dat we onze expertise niet langer presenteren in de vorm van saaie rapporten, maar als een interactieve kaartapplicatie met een gebruiksvriendelijk dashboard,” legt hij uit. “We hebben gemerkt dat deze aanpak veel effectiever is, omdat zelfs mensen zonder technische of GIS-kennis er gebruik van kunnen maken. Duurzaamheidskaart vormt voor veel van onze klanten inmiddels een essentiële basis voor beleidsvorming én uitvoering.”

Daarnaast beschreef hij een verschuiving van “kaarten die inzicht geven” naar “tools met handelingsperspectief”. In het oorspronkelijke interview verbond hij die ontwikkeling aan de toenmalige fase van gemeentelijke warmteplanning:

“In de afgelopen jaren waren veel gemeenten druk bezig met het opstellen van hun Transitievisie Warmte,” vervolgt hij. “Elke gemeente moet zo’n visie opstellen en hierin aangeven hoe ze in de toekomst gebouwen willen voorzien van duurzame warmte, in plaats van fossiele brandstoffen. Onze data vormde vaak de basis voor de technische paragraaf van deze visies. Zowel gemeenten als adviesbureaus schakelden ons vaak in. Nu zijn de meeste gemeenten klaar met hun visie en willen ze concreet aan de slag. Daarvoor worden nu Wijkuitvoeringsplannen opgesteld.”

Deze uitspraak beschrijft de beleidscontext ten tijde van het interview. Voor de voorbereiding van een nieuw project is het belangrijk om aan te sluiten op de actuele gemeentelijke plannen en geldende kaders.

Geef vervolgonderzoek een gedeeld vertrekpunt

Een interactieve analyse kan helpen om een projectgebied af te bakenen en gerichte vervolgvragen te formuleren. Simon beschrijft hoe berekeningen en rapportages daarbij worden ingezet:

“Duurzaamheidskaart werkt volledig interactief, waardoor gebruikers diep kunnen inzoomen op potentiële projectgebieden. Ook kan er per locatie of gebied een doorrekening worden gemaakt inclusief PDF-rapportage. Hiermee vormt het een geweldige basis voor het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen. Er hoeft niet steeds opnieuw gerekend te worden; gemeenten (of ingehuurde bureaus) kunnen zelf de benodigde analyses maken voor elke gewenste business case.”

Een dergelijke doorrekening ondersteunt de verkenning. De uitkomst moet worden beoordeeld in samenhang met de gebruikte gegevens, aannames en het doel van de analyse.

Als praktijkvoorbeeld noemt Simon de werkwijze bij Waternet:

“Onze aanpak bewijst zijn succes, vooral door hoe organisaties zoals Waternet de Duurzaamheidskaart benut,” vertelt Simon. “Deze organisatie stelt de tool beschikbaar aan initiatiefnemers zoals projectontwikkelaars, woningcorporaties en particulieren, met de vereiste dat elk initiatief eerst door de Duurzaamheidskaart wordt doorgerekend en van een analyserapport wordt voorzien.”

Hij beschrijft het ervaren voordeel als volgt:

“In deze krappe arbeidsmarkt merken we dat deze aanpak ervoor zorgt dat eenvoudig werk niet onnodig veel tijd kost en dat mensen zich meer op de inhoud kunnen concentreren.”

Dit voorbeeld illustreert hoe analyses onderdeel kunnen worden van de voorbereiding van initiatieven. Het oorspronkelijke interview bevat geen meetgegevens over de omvang van eventuele tijd- of kostenbesparingen.

Houd samenhang en toekomstambities zichtbaar

Een warmteproject raakt ook andere energievraagstukken. Daarom benadrukt Simon het belang van het combineren van thema’s:

“Gemeenten gebruiken Duurzaamheidskaart steeds vaker als een combinatie van meerdere thema’s,” legt Simon uit. “Met de warmtetransitie in gedachten, waarbij gebouwen niet langer worden verwarmd met gas maar met duurzame energie, is extra elektriciteit vaak nodig, bijvoorbeeld voor warmtepompen in woningen. Het mooie is dat Duurzaamheidskaart verschillende kaartlagen van deze thema’s combineert, zodat u per gebied niet alleen de omgevingswarmte kunt analyseren, maar ook de potentie van zonne-energie en zelfs eventuele netcongestie kunt meenemen. Deze integrale aanpak is echt een pluspunt en uniek aan Duurzaamheidskaart.”

Welke conclusies een combinatie van kaartlagen ondersteunt, hangt af van de beschikbare informatie. Controleer daarom de actualiteit, het schaalniveau en de betekenis van iedere bron voordat u deze gebruikt voor een projectafweging.

Voorbeeldweergave van duurzame warmtepotentie per wijk in Duurzaamheidskaart.

Simon benoemt daarnaast de verdere ontwikkeling van de analyses:

“De ontwikkelingen op het gebied van GIS gaan snel,” vertelt Simon. “We volgen deze op de voet en passen ze toe om steeds betere omgevingswarmtekaarten te maken. Onze analyses werken zo goed en snel dat we zelfs grotere gebieden, soms zelfs heel Nederland in één keer, kunnen doorrekenen.”

Zijn ambitie voor de toekomst:

“Om dit in de toekomst volledig te automatiseren en op te schalen naar landelijke dekking, zodat elke berekening is gebaseerd op dezelfde brongegevens en uitgangspunten.”

Volledige automatisering en landelijke opschaling worden hier beschreven als toekomstambities. De samenwerking laat ondertussen zien hoe specialistische warmtekennis en interactieve kaarttechnologie samen een basis bieden voor lokale projectverkenning.

Bespreek uw vraag over omgevingswarmte

Wilt u meer weten over Duurzaamheidskaart of de omgevingswarmtekaarten van Syntraal? Bespreek uw werkgebied en informatiebehoefte met ons team.

Neem contact op