Zonnepanelen in beeld: Utrecht en Drenthe volgen de energietransitie

De energietransitie volgen begint bij inzicht in wat er daadwerkelijk ligt. Waar zijn zonnepanelen geplaatst, hoe verandert het aantal installaties en welke daken bieden nog mogelijkheden? Provincies en gemeenten hebben die informatie nodig om ontwikkelingen te volgen en beleidskeuzes te onderbouwen.

In 2026 voerde MapGear in opdracht van de provincie Utrecht analyses uit naar zonnepanelen op daken en zonneparken. Daarnaast is voor Drenthe de zonnedata binnen Duurzaamheidskaart geactualiseerd. Beide toepassingen verbinden geografische gegevens met vragen over voortgang, verschillen tussen gebieden en verdere verduurzaming.

Utrecht: bestaande installaties en resterende dakpotentie in kaart

Met recente luchtfoto’s en geografische analyses bracht MapGear de zonnepanelen in de provincie Utrecht in beeld. Het onderzoek omvatte zowel zon op dak als zonneparken en maakte een vergelijking met 2025 mogelijk. Naast bestaande installaties is onderzocht hoeveel aanvullende ruimte daken naar schatting bieden.

De analyses leverden voor Utrecht de volgende resultaten op:

• Zon op dak: ruim 4,32 miljoen geïnstalleerde zonnepanelen, ongeveer 255.000 meer dan in 2025.

• Geschatte jaarlijkse opwekking op daken: 1.259 GWh.

• Aanvullende dakpotentie: ruimte voor ongeveer 8,9 miljoen extra zonnepanelen.

• Zonneparken: ruim 453.000 geïnstalleerde zonnepanelen, met een geschatte jaarlijkse opwekking van 132 GWh.

• Ontwikkeling zonneparken: ongeveer 0,3% groei in het aantal zonnepanelen ten opzichte van 2025.

Daarmee ontstaat een beeld van zowel de gerealiseerde installaties als de resterende dakpotentie. Die potentie is een vertrekpunt voor verder onderzoek. Of een installatie daadwerkelijk uitvoerbaar is, hangt ook af van onder meer de dakconstructie, het gebruik van het gebouw en de beschikbare netcapaciteit.

Voorbeeld van gedetecteerde zonnepanelen op de kaart in Deventer.

Drenthe: geactualiseerde zonnedata in Duurzaamheidskaart

Voor Drenthe is een nieuwe datalaag toegevoegd aan de bestaande Duurzaamheidskaart-omgeving. Gebruikers kunnen de bijgewerkte informatie op de kaart raadplegen en ontwikkelingen op verschillende schaalniveaus verkennen, van gemeenten tot buurten.

Zo kunnen beleidsmedewerkers verschillen tussen gebieden onderzoeken en gemeenten met elkaar vergelijken. Een provinciaal totaal geeft immers een ander beeld dan een uitsplitsing naar afzonderlijke gemeenten of buurten. Juist die ruimtelijke verschillen helpen om vervolgvragen concreet te maken.

De Drentse toepassing legt daarmee de nadruk op het beschikbaar maken van de geactualiseerde gegevens binnen de viewer. Voor Utrecht zijn de uitkomsten uitgewerkt in rapportages en een viewer, zodat betrokkenen de cijfers ook geografisch kunnen bekijken.

Deventer als voorbeeld: dakgeschiktheid en zonnepotentieel bekijken in Duurzaamheidskaart.

Vergelijkbare cijfers vragen om een duidelijke basis

Bij zonnemonitoring kunnen verschillende bronnen uiteenlopende uitkomsten geven. Dat kan bijvoorbeeld samenhangen met het peilmoment, de gebiedsafbakening of de manier waarop installaties en vermogen worden geregistreerd. Daarom is het belangrijk om bij een vergelijking ook de definities en uitgangspunten naast elkaar te leggen.

Detectie op luchtfoto’s biedt een geografische inventarisatie van zichtbare zonnepanelen op het moment van opname. De elektriciteitsopwekking wordt vervolgens geschat en moet worden onderscheiden van daadwerkelijk gemeten productie. Dat onderscheid helpt om resultaten zorgvuldig te interpreteren en uit te leggen.

Ook bij het volgen van regionale energiedoelstellingen is die context nodig. Door helder te maken welke gegevens worden vergeleken, krijgen beleidsmakers een beter onderbouwde basis voor monitoring en rapportage.

Van zonnedata naar gerichte vervolgstappen

De toepassingen in Utrecht en Drenthe laten zien hoe zonnedata op verschillende manieren bruikbaar wordt gemaakt. Rapportages bieden overzicht, terwijl een interactieve kaart gebruikers helpt om locaties en gebieden verder te onderzoeken.

Daarmee kunnen overheden gerichter bepalen waar aanvullende analyse nodig is. Een gebied met veel resterende dakpotentie kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om gebouweigenaren, geplande renovaties en netcapaciteit nader te bekijken. De kaart ondersteunt die afweging door kansen aan herkenbare locaties te verbinden.

Door opeenvolgende inventarisaties te vergelijken, ontstaat bovendien inzicht in de ontwikkeling door de tijd. Dat helpt provincies, gemeenten en RES-regio’s om voortgang te bespreken, prioriteiten te bepalen en hun keuzes toe te lichten aan bestuurders en andere betrokkenen.

Voorbeeld van een gebiedsanalyse in Deventer met geschat zonnepotentieel en verwachte energieopbrengst.

Krijg inzicht in zonne-energie binnen uw gebied

Wilt u bestaande zonnepanelen, ontwikkelingen en resterende dakpotentie binnen uw gemeente of regio inzichtelijk maken? Ontdek de mogelijkheden van Zon Inzicht of neem contact op voor een passende aanpak.