Hoe Maastricht bewoners liet meedenken over de reconstructie van de Tongerseweg
Hoe betrekt u bewoners bij een wegreconstructie wanneer een informatieavond niet mogelijk is? Gemeente Maastricht gebruikte tijdens de coronacrisis PraatMee voor de Tongerseweg. De gemeente ontving ruim 190 unieke voorkeursstemmen en 80 opmerkingen. Projectleider Viviane de Groot vertelt over de aanpak, locatiegerichte reacties en lessen voor volgende participatieprojecten.
Een drukke invalsweg is voor omwonenden ook de straat waar zij wonen, fietsen en dagelijks oversteken. Bij de reconstructie van de Tongerseweg wilde Gemeente Maastricht daarom bewoners vroeg betrekken bij de toekomstige inrichting. De weg kende veel vrachtverkeer, terwijl omwonenden al langere tijd aandacht vroegen voor de gevolgen daarvan voor hun leefomgeving.
Tijdens de coronacrisis lanceerde Maastricht hiervoor haar eerste PraatMee-project. Bewoners konden thuis de plannen bekijken, een voorkeur aangeven en opmerkingen op de kaart plaatsen. Volgens de oorspronkelijke projectbeschrijving leverde dit ruim 190 unieke voorkeursstemmen en 80 opmerkingen op.
Viviane de Groot, projectleider en verkeerskundig ontwerper bij Gemeente Maastricht, vatte haar ervaring destijds als volgt samen: “We krijgen nu veel meer reacties dan normaal bij een informatieavond. Ik denk dat we de app in de toekomst vaker gebruiken, een fysieke bijeenkomst in combinatie met een digitale bijeenkomst.”
Breng de menselijke maat terug in een drukke straat
De reconstructie bood de gemeente een gelegenheid om de inrichting van de Tongerseweg opnieuw te bekijken. Daarbij speelden verschillende belangen: bewoners wilden minder overlast van vrachtverkeer, terwijl de weg ook een functie vervulde voor de stad en de regio. Het participatieproces ging daarom over de mogelijkheden om binnen die omstandigheden de straat anders in te richten.
Viviane lichtte de opgave toe: “De Tongerseweg is een van de oude invalswegen van de stad. In de loop van de jaren is de weg is steeds verkeers-technischer geworden, maar de menselijke maat moet ook terugkomen. Omwonenden strijden al jaren voor een vrachtverkeer verbod. Vanuit stedelijk- en regionaal belang is het niet mogelijk dit verbod in te stellen. Met een reconstructie kunnen we wel de overlast van het vrachtverkeer verminderen. Bij de reconstructie wordt de fundering van de weg vernieuwd. Dat geeft de mogelijkheid om ook bovengronds de inrichting aan te passen. Vandaar dat we een participatieproces zijn begonnen; om bewoners in een vroeg stadium een grote rol te geven en te laten meedenken over de reconstructie.”
Doordat de fundering zou worden vernieuwd, ontstond ook ruimte om bovengrondse ontwerpkeuzes te bespreken. Zo konden bewoners hun ervaringen met de bestaande straat verbinden aan de voorgestelde inrichting. Tegelijk maakte de toelichting duidelijk welke wens de gemeente binnen dit project niet kon realiseren: een verbod op vrachtverkeer.
Geef bewoners ruimte om thuis hun mening te delen
De coronacrisis vormde de directe aanleiding voor digitale participatie. Een bewonersavond organiseren was op dat moment niet vanzelfsprekend. Daarom gebruikte Maastricht PraatMee om de plannen online beschikbaar te maken en reacties te verzamelen.
“De belangrijkste reden voor het gebruik van de PraatMee app was natuurlijk het coronavirus. De Gemeente Maastricht is erg terughoudend in het bij elkaar brengen van groepen mensen en we nemen geen risico met een bewonersavond als het niet strikt noodzakelijk is. Het voordeel van de app is dat we een brede omgeving benaderen. We hebben nu veel meer reacties dan normaal bij een informatieavond. 190 unieke voorkeursstemmen voor de plannen maar liefst. Daarnaast is er ook meer balans in de meningen. Mensen die niet snel naar een inloopavond komen, pakken nu wel rustig hun laptop erbij thuis.”
Voor bewoners bood deze aanpak de mogelijkheid om de plannen op een zelfgekozen moment te bekijken. Volgens Viviane reageerden daardoor ook mensen die minder snel naar een inloopavond zouden komen. Haar ervaring laat zien hoe een online mogelijkheid het contact met bewoners kan aanvullen.
Ook binnen de gemeente werd de aanpak gevolgd door de afdeling Communicatie. Viviane vertelde: “De eerste reacties zijn erg positief en allemaal punten waar we wat mee kunnen. Er was bij de gemeente meteen veel draagvlak om de app te gebruiken en ik ben er zelf mee aan de slag gegaan. Onze afdeling Communicatie kijkt mee naar de kansen voor digitale participatie. Want we zien gewoon dat er meer mensen reageren. Ik denk dat we dit in de toekomst vaker gebruiken; een fysieke bijeenkomst in combinatie met een digitale bijeenkomst”.
De gerapporteerde aantallen geven inzicht in de ontvangen input. Ze vertellen op zichzelf echter niet welk aandeel van alle bewoners deelnam of in hoeverre de reacties representatief waren voor de hele omgeving.
Maak duidelijk over welke plek een reactie gaat
Bij een wegreconstructie hangen vragen vaak samen met een specifieke locatie. Een bewoner wil bijvoorbeeld weten hoe een fietspad langs de woning loopt, waar beplanting wordt voorgesteld of welke inrichting bij een oversteek is voorzien. Daarom werden impressies van de plannen in de online kaart opgenomen.
Bewoners konden daarop bekijken waar nieuwe beplanting, fietspaden, verkeerstekens en drempels waren voorgesteld. Daarnaast konden zij de afstand tussen de weg en hun woning meten. Daarmee kregen de ontwerpen een herkenbare ruimtelijke context.
Vervolgens konden omwonenden een opmerking op een specifiek punt achterlaten, bijvoorbeeld over straatverlichting, een voetpad of veiligheid. Viviane benoemde het praktische voordeel: “Zo weet je meteen wáár de opmerking precies zit,”
Door de reactie aan een plek te koppelen, kon het projectteam zien op welk onderdeel van de straat de vraag of suggestie betrekking had. Dat bood een concreet vertrekpunt voor het beoordelen en bespreken van de input.
Laat ook ruimte voor bewoners die anders willen kiezen
Naast de ontvangen reacties bracht het project verbeterpunten voor toekomstige participatie naar voren. Een daarvan was de mogelijkheid om meerdere opmerkingen te plaatsen zonder telkens opnieuw persoonsgegevens in te vullen. In de oorspronkelijke projectbeschrijving werd dit genoemd als een ontwikkeling waaraan werd gewerkt naar aanleiding van Vivianes feedback.
Een tweede leerpunt betrof de voorkeurskeuze. Bewoners konden tussen twee reconstructieopties kiezen en daarnaast opmerkingen insturen via de kaart. Viviane zag echter ook behoefte aan een mogelijkheid om buiten die twee opties een voorkeur uit te spreken.
“Dit is een gevoelig project in de stad. Een leerpunt voor ons in de toekomst is de optie ‘anders’ voor een blanco stem, naast de twee voorkeursopties wat betreft de reconstructie. Zo kunnen omwonenden een ander voorstel aangeven zonder zich te conformeren aan één van de twee opties, naast dat ze nu al hun opmerkingen kunnen insturen via de kaart.”
Daarmee onderstreept deze case het belang van de inrichting van het participatieproces zelf. Welke keuzes krijgen bewoners voorgelegd? Hoe kunnen zij een alternatief aandragen? En hoeveel handelingen zijn nodig om meerdere ervaringen te delen? Die vragen bepalen mede hoe bewoners hun mening kunnen verwoorden.
Het Tongerseweg-project laat zien hoe Maastricht tijdens de coronacrisis plannen toegankelijk maakte en locatiegerichte input verzamelde. De gerapporteerde opbrengst bestond uit ruim 190 unieke voorkeursstemmen en 80 opmerkingen, aangevuld met lessen voor volgende projecten. De oorspronkelijke beschrijving vermeldt niet welke reacties uiteindelijk tot ontwerpaanpassingen leidden.
Betrek bewoners bij de plekken die voor hen belangrijk zijn
Wilt u bewoners laten meedenken over een wegreconstructie of een andere verandering in hun omgeving? Met PraatMee kunt u plannen op een interactieve kaart presenteren en reacties aan locaties koppelen.